อ่านบิลให้เป็นก่อนคำนวณค่าไฟและเลือกขนาดโซลาร์เซลล์

ตรวจข้อมูลถึงวันที่ ก.ย. 8, 2569

การคำนวณค่าไฟเพื่อเลือกขนาดโซลาร์เซลล์ควรเริ่มจากหน่วยไฟฟ้า kWh และช่วงเวลาที่ใช้ไฟ ไม่ใช่เริ่มจากยอดเงินรวมในบิลเพียงตัวเดียว บิลย้อนหลัง 3 เดือนบอกปริมาณใช้ไฟและประเภทอัตราได้ แต่ยังไม่บอกว่าบ้านใช้ไฟช่วงที่แผงผลิตไฟมากเท่าไร จึงต้องจับคู่ข้อมูลบิลกับโหลดกลางวันหรือข้อมูลรายช่วงเวลาจากมิเตอร์ ก่อนแปลงเป็นขนาดระบบ kWp

บิลค่าไฟบอกข้อมูลอะไรบ้าง

• ประเภทผู้ใช้ไฟ — ความหมาย: บอกหมวดหมู่ผู้ใช้ไฟ เช่น บ้านอยู่อาศัยอัตราปกติหรือ TOU; ใช้กับการออกแบบ: กำหนดสูตรค่าไฟและมูลค่าหน่วยไฟที่ระบบอาจช่วยลด
  
• หน่วยใช้ไฟ kWh — ความหมาย: พลังงานที่ใช้ในรอบบิล; ใช้กับการออกแบบ: ใช้ดูฤดูกาล ค่าเฉลี่ย และเดือนสูงสุด แต่ไม่บอกกำลังไฟพร้อมกัน
  
• เลขอ่านครั้งก่อนและครั้งหลัง — ความหมาย: ข้อมูลมิเตอร์ที่ใช้คำนวณหน่วยในรอบบิล; ใช้กับการออกแบบ: ใช้ตรวจความต่อเนื่องและความผิดปกติ
  
• ค่าพลังงานไฟฟ้าฐาน — ความหมาย: ค่าใช้จ่ายในการผลิตกระแสไฟฟ้าและระบบสายส่ง คิดตามจำนวนหน่วยที่คุณใช้จริงแบบอัตราก้าวหน้า (ยิ่งใช้มาก ยิ่งจ่ายแพงต่อหน่วย)
  
• ค่า Ft — ความหมาย: ค่าไฟฟ้าผันแปรคูณตามหน่วยไฟ; ใช้กับการออกแบบ: เปลี่ยนตามรอบประกาศ จึงต้องระบุช่วงเวลาของสมมติฐาน
  
• ค่าบริการ — ความหมาย: ค่าใช้จ่ายรายเดือนตามประเภทผู้ใช้; ใช้กับการออกแบบ: ระบบโซลาร์ไม่ได้ทำให้ค่าคงที่ทุกประเภทหายไป
  
• ภาษีมูลค่าเพิ่ม — ความหมาย: คำนวณตามอัตราที่กฎหมายใช้ในรอบบิล; ใช้กับการออกแบบ: ต้องรวมเมื่อประเมินยอดจ่าย แต่แยกจากพลังงานที่ระบบผลิต
  

PEA อธิบายว่าค่าไฟฟ้าประกอบด้วยค่าไฟฟ้าฐาน ค่า Ft และภาษีมูลค่าเพิ่ม และค่า Ft ได้รับการพิจารณาปรับเป็นรอบ หน้าอัตราค่าไฟฟ้า PEA ดังนั้นบทความหรือเครื่องคำนวณที่ใช้ค่าไฟต่อหน่วยคงที่ตลอดหลายปีควรเปิดเผยว่าเป็นเพียงสมมติฐาน

อัตราบ้านอยู่อาศัยที่มีผลตั้งแต่บิลเดือนกันยายน 2569

สำหรับผู้ใช้ PEA ประเภทบ้านอยู่อาศัยอัตราปกติที่ใช้เกิน 150 หน่วยต่อเดือน เอกสารอัตราปี 2569 ระบุ 200 หน่วยแรก 3.0000 บาทต่อหน่วย หน่วยที่ 201 ถึง 400 ราคา 4.1584 บาทต่อหน่วย และส่วนเกิน 400 หน่วยราคา 4.3583 บาทต่อหน่วย ค่าบริการ 24.62 บาทต่อเดือน ส่วนค่า Ft เดือนกันยายนถึงธันวาคม 2569 เท่ากับ 0.1623 บาทต่อหน่วย โครงสร้างอัตราค่าไฟฟ้าปี 2569 ค่า Ft ล่าสุดของ PEA

ตัวเลขนี้ใช้เป็นข้อมูล ณ วันที่ตรวจ ไม่ควรนำไปใช้กับผู้ใช้ MEA โดยไม่ตรวจประกาศของ MEA และไม่ควรฝังเป็นค่าถาวรในเครื่องคำนวณ เพราะประเภทผู้ใช้และอัตราอาจเปลี่ยนได้

สูตรคำนวณค่าไฟจากบิลแบบเข้าใจง่าย

ยอดก่อน VAT โดยประมาณ = ค่าพลังงานไฟฟ้าฐาน + ค่าบริการ + หน่วยใช้ไฟคูณค่า Ft

หลังคำนวณค่าไฟก่อน VAT แล้ว จึงคำนวณภาษีมูลค่าเพิ่มตามอัตราที่กฎหมายใช้ในรอบบิล สูตรนี้ช่วยตรวจองค์ประกอบ ไม่ควรใช้แทนรายละเอียดในใบแจ้งค่าไฟ หากมีส่วนลด เงินค้างชำระ เครดิต หรือค่าบริการอื่น
คำว่า ค่าไฟเฉลี่ยต่อหน่วย ซึ่งได้จากยอดบิลหาร kWh เป็นตัวเลขย้อนหลังของบิลนั้น ไม่ใช่อัตราที่ทุกหน่วยมีราคาเท่ากัน เพราะอัตราบ้านอาจเป็นขั้นบันไดและมีค่า Ft ค่าบริการ และ VAT รวมอยู่

เหตุใดบิลหนึ่งใบยังเลือกขนาดโซลาร์ไม่ได้

• ฤดูกาลทำให้การใช้ไฟต่างกัน เครื่องปรับอากาศ ปั๊มน้ำ หรือการอยู่บ้านอาจเปลี่ยนรายเดือน
  
• บิลสรุปพลังงานทั้งวัน ระบบ On Grid ผลิตในช่วงกลางวันเป็นหลัก จึงต้องรู้ว่าส่วนใดใช้พร้อมการผลิต
  
• kWh เป็นพลังงานสะสม ส่วน kW เป็นกำลังขณะหนึ่ง และ kWp เป็นกำลังพิกัดของแผง ตัวเลขเหล่านี้ใช้แทนกันไม่ได้
  
• ยอดค่าไฟได้รับผลจากอัตรา ค่า Ft ภาษี และค่าบริการ จึงไม่ใช่เส้นโหลด
  
• หลังคา ทิศ มุม เงาบัง อุณหภูมิ ความสูญเสีย และข้อจำกัดอินเวอร์เตอร์ทำให้ระบบขนาดเท่ากันผลิตไม่เท่ากัน
  

หลังคำนวณค่าไฟจากบิลแล้ว PEA แนะนำให้เลือกขนาด Solar Rooftop ให้สอดคล้องกับพฤติกรรมใช้ไฟ และระบุว่าระบบ On Grid ผลิตไฟช่วงกลางวันเป็นหลัก คำแนะนำ PEA เรื่องเลือกขนาด Solar Rooftop

จากคำนวณค่าไฟสู่ขั้นตอนเลือกขนาดโซลาร์เซลล์

1 รวบรวมบิลย้อนหลัง 3 เดือน บันทึก kWh ยอดค่าไฟ ประเภทอัตรา วันเริ่มและสิ้นสุดรอบบิล และเหตุการณ์ผิดปกติ เช่น บ้านว่างหรือมีงานก่อสร้าง
2 หาโหลดกลางวัน ใช้ข้อมูล interval จากมิเตอร์หรืออุปกรณ์วัด ถ้าไม่มี ให้บันทึกช่วงเวลาเปิดเครื่องใช้ไฟและวัดโหลดหลายวันทั้งวันทำงานและวันหยุด
3 กำหนดเป้าหมาย ระบุว่าต้องการลดหน่วยซื้อไฟกลางวัน สำรองไฟ หรือขายไฟส่วนเกิน เป้าหมายต่างกันทำให้ระบบและแบตเตอรี่ต่างกัน
4 ประมาณพลังงานที่ใช้เองได้ คำนวณรายช่วงเวลาโดยใช้ค่าน้อยกว่าระหว่างโหลดบ้านกับพลังงานโซลาร์ในช่วงเดียวกัน แล้วรวมเป็นรายวันหรือรายเดือน
5 แปลงพลังงานเป้าหมายเป็น kWp นำพลังงานโซลาร์เป้าหมายต่อวันหารด้วยผลผลิตเฉลี่ยต่อ kWp ต่อวันจากแบบจำลองของสถานที่จริง
6 ทดสอบรายเดือนและสถานการณ์ ตรวจเดือนที่ใช้ไฟต่ำ เดือนฝนมาก การเพิ่มเครื่องใช้ และความเสี่ยงผลิตเกินโหลด ไม่ใช้ค่าเฉลี่ยปีอย่างเดียว
7 ตรวจข้อจำกัดหน้างาน ให้วิศวกรตรวจพื้นที่หลังคา โครงสร้าง ระบบไฟ เฟส มิเตอร์ อินเวอร์เตอร์ อุปกรณ์ป้องกัน และเงื่อนไขการไฟฟ้า
8 ทำผลตอบแทนจากพลังงานที่ใช้เองจริง แยกมูลค่าไฟที่ใช้เอง รายได้หรือเครดิตจากไฟส่วนเกิน ค่าเสื่อม การบำรุงรักษา และการเปลี่ยนอุปกรณ์ตามสมมติฐานที่เปิดเผย

สูตรตั้งต้นสำหรับการประเมิน

• ใช้ไฟเฉลี่ยต่อวัน — สูตร/ข้อมูล: หน่วยใช้ไฟในรอบบิลหารจำนวนวันในรอบบิล; ข้อควรระวัง: รวมกลางวันและกลางคืน
  
• โหลดกลางวันเฉลี่ย — สูตร/ข้อมูล: ผลรวม kWh ในช่วงที่คาดว่าระบบผลิตไฟได้; ข้อควรระวัง: ควรวัดจริงแทนการเดาจากยอดบิล
  
• พลังงานโซลาร์เป้าหมาย — สูตร/ข้อมูล: ไม่เกินโหลดที่ต้องการชดเชยในช่วงเวลาเดียวกัน; ข้อควรระวัง: ถ้าผลิตเกิน ต้องแยกสมมติฐานขายหรือสูญเสีย
  
• ขนาดระบบตั้งต้น kWp — สูตร/ข้อมูล: พลังงานโซลาร์เป้าหมายต่อวันหารผลผลิตจำเพาะ kWh ต่อ kWp ต่อวัน; ข้อควรระวัง: ผลผลิตจำเพาะต้องมาจากพื้นที่ ทิศ มุม เงา และค่าความสูญเสียจริง
  
• อัตราใช้เอง — สูตร/ข้อมูล: พลังงานโซลาร์ที่ใช้ในบ้านหารพลังงานโซลาร์ทั้งหมด; ข้อควรระวัง: ต้องคำนวณจากข้อมูลรายช่วงเวลา
  

ข้อเท็จจริง การอนุมาน และคำแนะนำในบทความนี้

• ข้อเท็จจริง: โครงสร้างค่าไฟมีค่าไฟฐาน ค่า Ft และ VAT อัตรา PEA ปี 2569 และค่า Ft รอบกันยายนถึงธันวาคม 2569 มีเอกสารทางการรองรับ
  
• การอนุมาน: บ้านที่มีหน่วยใช้ไฟเท่ากันอาจเหมาะกับขนาดระบบต่างกัน เพราะสัดส่วนโหลดกลางวันและหน้างานต่างกัน
  
• คำแนะนำของผู้เขียน: ใช้ข้อมูล 3 เดือนและข้อมูลรายช่วงเวลา สร้างแบบจำลองรายเดือน และให้วิศวกรตรวจระบบก่อนสรุปขนาด
  

สิ่งที่มักเข้าใจผิด

• นำยอดค่าไฟหารด้วยจำนวนวันแล้วใช้เป็นขนาด kW ของระบบไม่ได้ เพราะยอดเงินไม่ใช่กำลังไฟ
  
• เอา kWh ต่อเดือนหารจำนวนชั่วโมงแดดแบบคงที่แล้วจบไม่ได้ เพราะยังมีฤดูกาล ทิศ เงา อุณหภูมิ และความสูญเสีย
  
• ติดให้ผลิตเท่าการใช้ไฟทั้งเดือนอาจใหญ่เกินโหลดกลางวันและสร้างไฟส่วนเกินมาก
  
• ระบบโซลาร์ไม่ได้ลดค่าบริการหรือค่าใช้จ่ายคงที่ทุกประเภทโดยอัตโนมัติ
  
• ผลผลิตจากแบบจำลองและจำนวนเงินประหยัดเป็นประมาณการ ต้องเปิดเผยอัตราค่าไฟและสมมติฐาน
  

คำถามที่พบบ่อย

ควรใช้บิลกี่เดือน

อย่างน้อย 3 เดือนช่วยเห็นฤดูกาล หากบ้านเพิ่งเปลี่ยนพฤติกรรม ให้ใช้ข้อมูลหลังการเปลี่ยนร่วมกับแผนอนาคต

ไม่มีข้อมูลใช้ไฟรายชั่วโมงทำอย่างไร

บันทึกช่วงเวลาใช้เครื่องใช้ไฟและติดอุปกรณ์วัดชั่วคราวหลายวัน การเดาสัดส่วนกลางวันจากยอดบิลเพียงอย่างเดียวมีความเสี่ยง

ค่าไฟเฉลี่ยต่อหน่วยใช้คำนวณคืนทุนได้หรือไม่

ใช้เป็นการประมาณเบื้องต้นได้ แต่ควรคำนวณตามช่วงอัตราและแยกค่า Ft ค่าบริการ VAT และไฟที่ใช้เองจริง

ควรเผื่อขนาดระบบสำหรับอนาคตหรือไม่

เผื่อได้เมื่อมีแผนเพิ่มโหลดที่ระบุเวลาและกำลังชัด เช่น รถยนต์ไฟฟ้าหรือเครื่องปรับอากาศ แต่ไม่ควรเผื่อจากความรู้สึก

ใครควรยืนยันขนาดสุดท้าย

วิศวกรหรือผู้ติดตั้งที่ตรวจหลังคา ระบบไฟ โหลด และข้อกำหนดการเชื่อมต่อจริง

สรุป

การคำนวณค่าไฟที่ดีเริ่มจากอ่านหน่วย kWh ประเภทอัตรา ค่า Ft และค่าบริการให้ถูก แล้วเติมข้อมูลที่บิลไม่มีคือโหลดกลางวัน ใช้ข้อมูลย้อนหลัง 3เดือน สร้างแบบจำลองผลผลิตจากสถานที่จริง และทดสอบรายเดือนก่อนเลือก kWp วิธีนี้ช่วยลดความเสี่ยงติดตั้งใหญ่เกินการใช้จริงหรือคาดการณ์เงินประหยัดสูงเกินไป

หากต้องการประเมินเบื้องต้น ส่งบิลย้อนหลังและข้อมูลช่วงเวลาที่มีคนอยู่บ้านให้ Arctic SOLARe ช่วยจัดรูปแบบข้อมูลและประเมินทางเลือกได้ จากนั้นควรสำรวจหน้างานและให้วิศวกรยืนยันแบบก่อนติดตั้ง

หลักฐานและแหล่งอ้างอิง

โครงสร้างอัตราค่าไฟฟ้าปี 2569 มีผลตั้งแต่บิลเดือนกันยายน 2569 | การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค | อัปเดต ส.ค. 22, 2569 | URL https://www.pea.co.th/sites/default/files/users/user34/attachments/Electricity_Tariff_SEP_2026_3.pdf
ค่า Ft ประจำเดือนกันยายนถึงธันวาคม 2569 | การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค | หน้าแก้ไขล่าสุด ก.ค. 31, 2569 | URL https://www.pea.co.th/our-services/tariff/ft
PEA แนะเลือกติดตั้ง Solar Rooftop ให้เหมาะสมกับการใช้ไฟฟ้า | การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค | เผยแพร่ พ.ค. 9, 2569 | URL https://www.pea.co.th/news/corporate-news/1855

หมายเหตุการตรวจสอบ อัตราค่าไฟที่ยกมาเป็นอัตรา PEA สำหรับประเภทที่ระบุและมีผล ณ วันที่ตรวจ ผู้ใช้ MEA ผู้ใช้ TOU หรือผู้ใช้ประเภทอื่นต้องตรวจอัตราของตนเอง ไม่มีการสร้างตัวเลขผลผลิตหรือสัดส่วนประหยัดขึ้นเอง